Pigging Sistemlerinde ATEX Bölge Sınıflandırması Neden Önemlidir?

  • Blog
  • Pigging Sistemlerinde ATEX Bölge Sınıflandırması Neden Önemlidir?
Pigging Sistemlerinde ATEX Bölge Sınıflandırması Neden Önemlidir?
Paylaş

Pigging Sistemlerinde ATEX Bölge Sınıflandırması Neden Önemlidir?

İçindekiler

  • ATEX Nedir?
  • Bölge Sınıflandırması Nasıl Yapılır?
  • Gaz ve Toz Bölgeleri Arasındaki Fark
  • Ekipman Kategorileri
  • Motor, Sensör ve Kablolama
  • Pig Alıcısında Ürün Buharı
  • Havalandırma ve Çevre Koşulları
  • Eşpotansiyel Bağlantı
  • Kontrol Panosu Yerleşimi
  • Sonuç

Pigging sistemleri, ürün hattını temizlemek ya da ürünü geri kazanmak için basınçlı akışkan ve hareketli elemanlar kullanır. Ürün uçucu, yanıcı veya tozlu olduğunda, çevrede patlayıcı bir atmosfer oluşabilir. Bu nedenle ATEX bölge sınıflandırması, pigging projesinin en baştan ele alınması gereken konularındandır.

ATEX Nedir?

ATEX, patlayıcı ortamlarda kullanılacak ekipman ve koruma sistemlerine ilişkin Avrupa Birliği direktiflerini ifade eder. Türkiye'de de benzer gereklilikler, ilgili yönetmelikler ve standartlar üzerinden uygulanır. Amaç, patlayıcı atmosferin oluşabileceği alanlarda kıvılcım ve sıcak yüzey gibi tutuşturucu kaynakların önlenmesidir.

ATEX uyumu, yalnızca ekipmanın etiketiyle değil, kurulum ve bakım süreçleriyle de birlikte değerlendirilmelidir.

Bölge Sınıflandırması Nasıl Yapılır?

Bölge sınıflandırması, tehlikeli bir atmosferin ne sıklıkta ve ne kadar süre bulunabileceğine göre yapılır. Tesis, risk değerlendirmesi ile alanları bölgelere ayırır. Bu değerlendirme, ürün özellikleri, havalandırma, sızıntı kaynakları ve işletme koşullarına dayanmalıdır.

Sınıflandırma sonucu, ekipman seçimi, kablolama ve kurulum kurallarını doğrudan belirler. Bu nedenle sınıflandırma, yetkili bir ekip tarafından yazılı olarak tamamlanmalıdır.

Gaz ve Toz Bölgeleri Arasındaki Fark

Gaz ve buhar kaynaklı tehlikeli alanlar ile toz kaynaklı tehlikeli alanlar farklı şekilde sınıflandırılır. Pigging alıcısında ürün buharı oluşabiliyorsa gaz bölgesi, toz içeren bir ürün söz konusuysa toz bölgesi değerlendirilmelidir. Bazı tesislerde iki tehlike birlikte bulunabilir.

Her iki durum için ekipman seçimi farklı kriterlere dayanır. Bu nedenle ürünün fiziksel halinin doğru tanımlanması önemlidir.

Ekipman Kategorileri

ATEX kapsamındaki ekipman, bölge sınıfına uygun bir kategoriye ve koruma türüne sahip olmalıdır. Kategori, ekipmanın hangi bölgede kullanılabileceğini belirler. Her ekipman için etiketteki bilgiler, kurulacak bölge ile karşılaştırılmalıdır.

Koruma türü, ekipmanın kıvılcım veya sıcaklık yoluyla tutuşturma riskini nasıl kontrol ettiğini tanımlar. Seçim, üretici belgeleri ve yetkili kontrol ile doğrulanmalıdır.

Motor, Sensör ve Kablolama

Pigging sisteminde kullanılan motor, sensör, selenoid vana ve kablolama, bölge sınıfına uygun olmalıdır. Sensörün pig geçişini algıladığı noktalar, patlayıcı bölgenin içinde kalıyorsa ekipman ona göre seçilmelidir. Kablo geçişleri ve kutular da koruma seviyesine uygun olmalıdır.

Kablolamada kablo kanalları, kablo girişleri ve conta bütünlüğü kontrol edilmelidir. Hasarlı bir kablo girişi, koruma seviyesini düşürebilir.

Pig Alıcısında Ürün Buharı

Pig alıcısı, pigin geldiği ve ürünün toplandığı noktadır. Ürün uçucu ise alıcı içinde ya da çevresinde gaz bulutu oluşabilir. Bu nokta, sınıflandırma çalışmasında özellikle dikkatle değerlendirilmelidir.

Alıcının kapağı açıldığında ürün buharının dışarı çıkması, operatör güvenliği ve çevre koşulları açısından ayrıca planlanmalıdır. Kapağın açılma prosedürü, basınç tahliyesi ve havalandırma adımlarını içermelidir.

Havalandırma ve Çevre Koşulları

Havalandırma, tehlikeli atmosferin seyrelmesi ve birikmesinin önlenmesi için önemlidir. Yetersiz havalandırma, bölge sınıfını olumsuz etkileyebilir. Kapalı alanlarda havalandırma tasarımı, sınıflandırma çalışmasıyla birlikte yapılmalıdır.

Sıcaklık, nem ve toz yüklemesi gibi çevre koşulları da ekipmanın seçimini ve bakım sıklığını etkiler. Bu koşullar kayıt altında izlenmelidir.

Eşpotansiyel Bağlantı

Metal gövdeli ekipmanların ve hatların eşpotansiyel bağlantısı, farklı potansiyellerin oluşmasını ve kıvılcım çıkmasını önler. Pigging sisteminin tüm metal parçaları ortak bir topraklama noktasına bağlanmalıdır. Boyalı yüzeylerde bağlantı noktası temizlenmelidir.

Bağlantıların sürekliliği, kurulumdan sonra ve periyodik olarak ölçülmelidir. Ölçüm kriterleri, ilgili standart ve tesis yönetmeliğine göre belirlenmelidir.

Kontrol Panosu Yerleşimi

Kontrol panosu, mümkünse patlayıcı bölgenin dışında ya da uygun koruma seviyesinde bir alana yerleştirilmelidir. Pano içindeki elektrik elemanları da bölge sınıfına göre seçilmelidir. Operatörün panoya erişimi, tehlikeli alanın dışından güvenli şekilde sağlanmalıdır.

Acil durdurma butonları ve kilit mekanizmaları, panodan kolayca ulaşılabilir olmalıdır. Pano yerleşimi, sınıflandırma haritası ile birlikte belgelenmelidir.

Sonuç

Pigging sistemlerinde ATEX bölge sınıflandırması, ürün özelliklerinden başlayıp ekipman seçimi, kablolama, topraklama ve pano yerleşimine kadar uzanan bir değerlendirmedir. Bu değerlendirme doğru yapıldığında, sistem hem verimli hem de güvenli çalışır.

SS Proje, pigging sistemlerinin tasarımı ve imalatında ilgili ATEX gereksinimlerinin dikkate alınması konusunda destek verir. Nihai sınıflandırma ve onay, yetkili kuruluşların değerlendirmesine bağlıdır.